मराठी बातम्या  /  धर्म  /  या मुहूर्तावर स्नान करा, स्वर्गात स्थान मिळेल, रामाची लाडकी नदी 'सरयू'बाबत या गोष्टी माहीत आहेत का?

या मुहूर्तावर स्नान करा, स्वर्गात स्थान मिळेल, रामाची लाडकी नदी 'सरयू'बाबत या गोष्टी माहीत आहेत का?

Rohit Bibhishan Jetnavare HT Marathi
Jan 17, 2024 04:11 PM IST

Saryu Nadi : सरयू नदीशिवाय अयोध्येची कथा ही अपूर्ण आहे. भगवान श्रीरामाचे जन्मस्थान असलेल्या अयोध्येतून वाहणाऱ्या या नदीला हिंदू धर्मात विशेष महत्त्व आहे.

Saryu Nadi
Saryu Nadi (Rahul Singh)

प्रभू रामाची जन्मभूमी असलेल्या अयोध्येत राम मंदिर तयार झाले आहे. आता संपूर्ण देश २२ जानेवारी २०२४ ची आतुरतेने वाट पाहत आहे. या दिवशी श्री राम अयोध्येतील त्यांच्या जन्मस्थानी भव्य आणि नव्याने बांधलेल्या मंदिरात विराजमान असतील. या निमित्ताने अयोध्या नगरीचे सौंदर्य शब्दात सांगणे कठीण आहे. 

अशा परिस्थितीत सरयू नदीचा उल्लेख येणार नाही, असे होऊच शकत नाही. सरयू नदीशिवाय अयोध्येची कथा ही अपूर्ण आहे. भगवान श्रीरामाचे जन्मस्थान असलेल्या अयोध्येतून वाहणाऱ्या या नदीला हिंदू धर्मात विशेष महत्त्व आहे.

भगवान रामाने लक्ष्मणाला सांगितले सरयू नदीचे महत्त्व

रामचरित मानसमध्ये सरयू नदीत स्नान करण्याचे महत्त्व सांगितले आहे. उत्तरवाहिनी सरयू नदी अयोध्येच्या उत्तर दिशेला वाहते. एकदा भगवान श्री रामांनी लक्ष्मणाला या नदीचे महत्व सांगितले होते. 

सरयू नदी इतकी पवित्र आहे की सर्व यात्रेकरू येथे दर्शनासाठी आणि स्नानासाठी येतात. सरयू नदीत केवळ स्नान केल्याने सर्व तीर्थक्षेत्रांना भेट देण्याचे पुण्य प्राप्त होते.

दरम्यान, असे मानले जाते, की ब्रह्म मुहूर्तावर सरयू नदीत स्नान करणाऱ्या व्यक्तीला सर्व पवित्र तीर्थक्षेत्रांना भेट देण्याचे फळ मिळते. पौराणिक कथेनुसार, सरयू आणि शारदा नद्यांचा संगम झाला आहे, सरयू आणि गंगा यांचा संगम श्रीरामाचे पूर्वज भगीरथ यांनी केला होता.

सरयू नदीचा उगम कसा झाला?

पुराणानुसार, सरयू नदीचा उगम भगवान विष्णू यांच्या डोळ्यांतून झाला आहे. प्राचीन काळी शंखासुर या राक्षसाने वेद चोरून समुद्रात फेकले आणि तिथेच तो लपून बसला.

यानंतर भगवान विष्णूंनी माशाचे रूप धारण करून त्या राक्षसाचा वध केला. तेव्हा भगवान विष्णूंनी ब्रह्मदेवाला वेद सुपूर्द करून आपले खरे रूप धारण केले. या वेळी भगवान विष्णू प्रसन्न झाले आणि त्यांच्या डोळ्यातून आनंदाश्रू वाहू लागले. ब्रह्माजींनी ते प्रेमाचे अश्रू मानसरोवरात ओतून ते सुरक्षित केले. 

यानंतर पराक्रमी वैवस्वत महाराज यांनी बाण मारून ते पाणी मानसरोवरातून बाहेर काढले. येथील या पाण्याच्या प्रवाहाला सरयू नदी असे म्हणतात.

सरयू नदी कोणाची मुलगी आहे?

मानस खंडात सरयूला गंगा आणि गोमतीला यमुना नदीचा दर्जा देण्यात आला आहे. धर्मग्रंथानुसार भागीरथीने गंगा नदी ज्या प्रकारे पृथ्वीवर आणली. त्याचप्रमाणे सरयू नदीही पृथ्वीवर आणली गेली. भगवान विष्णूची मानस कन्या सरयू नदीला पृथ्वीवर आणण्याचे श्रेय ब्रह्मऋषी वशिष्ठ यांना जाते.

भगवान शिवाने सरयू नदीला शाप का दिला?

प्रभू रामाने सरयू नदीतच जलसमाधी घेतली. प्रभू रामाने सरयू नदीतच आपले जीवन संपवले. त्यामुळे भगवान भोलेनाथ त्यांच्यावर खूप क्रोधित झाले आणि त्यांनी सरयूला शाप दिला की मंदिरात अर्पण करण्यासाठी तिचे पाणी वापरले जाणार नाही. तसेच तिचे पाणी कोणत्याही पूजेत वापरले जाणार नाही.

यानंतर सरयू भगवान भोलेनाथांच्या पाया पडली आणि त्यांना विचारू लागली, भगवान, यात माझा काय दोष? हा कायद्याचा नियम आहे. यात मी काय करू शकते? 

यानंतर माता सरयूच्या खूप विनंतीनंतर भगवान भोलेनाथांनी माता सरयूला सांगितले की मी माझा शाप परत घेऊ शकत नाही पण एक गोष्ट घडू शकते की तुझ्या पाण्यात स्नान केल्याने लोकांची पापे धुतली जातील. परंतु तुझे पाणी पूजेसाठी वापरले जाणार नाही'.

WhatsApp channel