मराठी बातम्या  /  लाइफस्टाइल  /  World Pulses Day 2024: रक्तातील साखरेची वाढ रोखण्यास मदत करू शकतात डाळी, जाणून घ्या सोपे ६ मार्ग

World Pulses Day 2024: रक्तातील साखरेची वाढ रोखण्यास मदत करू शकतात डाळी, जाणून घ्या सोपे ६ मार्ग

Hiral Shriram Gawande HT Marathi
Feb 10, 2024 01:02 PM IST

Blood Sugar Level: दरवर्षी १० फेब्रुवारी रोजी जागतिक डाळी दिन साजरा केला जातो. या दिनानिमित्त जाणून घ्या मधुमेह असलेल्या लोकांसाठी हा पौष्टिक आहार गट का फायदेशीर ठरू शकतो.

जागतिक डाळी दिवस - मधुमेहासाठी डाळीचे फायदे
जागतिक डाळी दिवस - मधुमेहासाठी डाळीचे फायदे (unsplash)

Pulses for Diabetes: आपले संपूर्ण आरोग्य राखण्यासाठी आपण आपल्या रोजच्या जेवणात समाविष्ट करू शकतो अशा सर्वोत्तम पदार्थांपैकी एक म्हणजे डाळी आहेत. प्रथिनांचा साठा, फायबरचा चांगला स्रोत आणि कार्ब मिळविण्याचा निरोगी मार्ग, विशेषत: शाकाहारी लोकांसाठी यापेक्षा चांगला पौष्टिक आहार असू शकत नाही. डाळी मधुमेह असलेल्या लोकांसाठी देखील सुपरफूड आहे. डाळीच्या सेवनामुळे ग्लायसेमिक नियंत्रण, रक्तातील लिपिड कमी होणे आणि शरीराचे वजन नियंत्रित करणे कसे होऊ शकते हे बऱ्याच वर्षांच्या अभ्यासानुसार असे दिसून आले आहे. हे मधुमेह व्यवस्थापनासाठी महत्वाचे आहे.

अशा प्रकारे नियमितपणे डाळी खाल्ल्याने रक्तातील साखरेच्या पातळीवर चांगले नियंत्रण ठेवता येते. १० फेब्रुवारी रोजी जगभरात जागतिक डाळी दिन साजरा केला जातो. या निमित्त मधुमेह असलेल्या लोकांसाठी हा पौष्टिक आहार गट का फायदेशीर ठरू शकतो याबद्दल हेल्थ पॅन्ट्री, न्यूट्रिशनिस्ट आणि डायबेटिस एज्युकेटरच्या संस्थापक खुशबू जैन टिबरेवाला यांच्याकडून जाणून घ्या. मधुमेह (टाइप 2) ही हाय बॉडी लिपिड आणि तडजोड केलेल्या कार्बोहायड्रेट चयापचयची समस्या आहे. याचा अर्थ असा की शरीरातील चरबी कमी करणे आणि कार्बोहायड्रेट चयापचय कमी करणे हा उपाय आहे. डाळी हा एकमेव खाद्य गट आहे जो हे जवळजवळ पूर्णपणे करू शकतो. पोषणतज्ञ टिबरेवाला यांनी ६ कारणे शेअर केले आहेत, ज्यामुळे शेंगा-समृद्ध आहाराकडे स्विच केल्याने मधुमेहाचे चांगले व्यवस्थापन होण्यात मदत होते.

मधुमेह असलेल्या लोकांसाठी डाळींचे आरोग्य फायदे

१. डाळी पौष्टिक-दाट पदार्थ आहेत. त्यामध्ये प्रथिने, फायबर, कॉम्प्लेक्स कार्बोहायड्रेट, बी जीवनसत्त्वे, खनिजे आणि अँटीऑक्सिडंट्स असतात.

२. डाळी डायटरी फायबरने समृद्ध असतात. यामुळे जेवणानंतर ग्लूकोज स्पाइक कमी होतो. ज्याचा बहुतेक मधुमेहींना त्रास होत असल्याचे पहायला मिळते.

३. उकडलेल्या आणि थंड केलेल्या डाळींमध्ये "प्रतिरोधक स्टार्च" भरपूर प्रमाणात असते. हा स्टार्चचा लो ग्लाइसेमिक इंडेक्स स्त्रोत आहे, जो आतड्यातील बॅक्टेरिया सुधारतो. यामुळे इंसुलिनचे कार्य सुधारते.

४. ते प्रथिने समृद्ध असतात. १ कप डाळ तुम्हाला १२-१५ ग्रॅम प्रथिने देईल. मधुमेहींसाठी स्नायूंचा चांगला वस्तुमान राखणे आवश्यक आहे. कारण हे थेट इन्सुलिन फंक्शनशी संबंधित आहे. दैनंदिन अॅक्टिव्हिटीसह अधिक प्रथिने स्नायूंच्या वस्तुमानात सुधारणा करतात.

५. असे अनेक अभ्यात दिसून आले आहे की मधुमेहाच्या रुग्णांमध्ये नियमितपणे डाळींचे सेवन केल्यानंतर एचबीए १ सी (HbA1c), फास्टिंग ब्लड ग्लुकोज आणि पोस्ट प्रँडियल ब्लड ग्लुकोजमध्ये घट झाली आहे.

६. "अँथोसायनिन्स" नावाच्या रंगद्रव्यांमुळे ते वेगवेगळ्या रंगात येतात. हे अँटीऑक्सिडंट्स आहेत, जे हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधी विकार, दीर्घकालीन मधुमेहाच्या गुंतागुंत, कर्करोग यासह असंख्य आरोग्य विकारांपासून शरीराचे संरक्षण करतात.

डाळी खाताना लक्षात ठेवा या गोष्टी टिप्स

- डाळी पचायला अवघड असतात. आपण त्यांना आधी भिजवून मीठ आणि कोकम किंवा एसीव्ही सारख्या आंबट पदार्थासोबत शिजवावे.

- पचनक्रिया सुधारण्यासाठी नेहमी जिरे, आले, हिंग, कोथिंबीर इत्यादी पदार्थ घालावे.

 

- ग्लायसेमिक इंडेक्स कमी करण्यासाठी चणे आणि राजमा सारख्या स्टार्चयुक्त डाळी, कडधान्य खाण्यापूर्वी ५-६ तास उकळून थंड करावेत.

(Disclaimer : या लेखात देण्यात आलेली माहिती ही सर्वसामान्य ज्ञानावर आधारित असून 'हिंदुस्तान टाइम्स मराठी' याची पुष्टी करत नाही. अवलंब करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.)

WhatsApp channel