मराठी बातम्या  /  लाइफस्टाइल  /  Arthritis: ऑस्टियोआर्थरायटिस पासून बचाव करण्यासाठी या सवयी टाळा!

Arthritis: ऑस्टियोआर्थरायटिस पासून बचाव करण्यासाठी या सवयी टाळा!

Tejashree Tanaji Gaikwad HT Marathi
Jan 26, 2024 09:40 PM IST

Back Pain: तरुण रुग्णांमध्ये पाठदुखीची तक्रार वाढत असून वैद्यकीय निदानात हा ऑस्टियोआर्थरायटिस असू शकतो असे समोर येत आहे.

Lifestyle tips
Lifestyle tips (Photo by Pixabay)

Health Care: वयोमानानुसार हाडे कमी झाल्यामुळे अनेकांना ऑस्टियोआर्थरायटिसची समस्या उद्भवते परंतु आजकाल खराब जीवनशैलीमुळे अनेक तरुणांना लहान वयातच ऑस्टियोआर्थरायटीसचा त्रास होत आहे. गतिहीन जीवनशैली हे यामागचे मुख्य कारण असल्याचे आरोग्य तज्ञांचे म्हणणे असून कोविड-१९ लॉकडाऊननंतरही काही कंपन्या कर्मचाऱ्यांना घरून काम करण्यास सांगत असल्याने ऑस्टियोआर्थरायटिसची समस्या झपाट्याने वाढत असल्याचे डॉक्टरांचे म्हणणे आहे.

यातून ऑस्टियोआर्थरायटिस आता वृद्धांपुरता मर्यादित न राहता तरुणही या समस्येला बळी पडत आहेत. पुण्यातील जहांगीर मल्टीस्पेशालिटी हॉस्पिटलचे ऑर्थोपेडिक आणि जॉइंट रिप्लेसमेंट सर्जन डॉ. आशिष अरबत यांनी एचटी लाइफस्टाइलला दिलेल्या मुलाखतीत सांगितले की, ऑस्टियोआर्थरायटिस सहसा पन्नाशीनंतर जाणवू लागतो. शरीरात जीवनसत्त्वांची कमतरता, हाडांचा ठिसूळपणा यामुळे अप्रत्यक्षपणे सांधे निकामी होऊ लागतात. नियमित व्यायाम, वजन आणि योग्य आरोग्य सेवेमुळे सांध्यावरील ताण कमी होतो आणि सांधे आणि स्नायू मजबूत राहतात. या वयात संधिवातामध्ये गुडघे, कंबर, मान आणि खांदे यासारख्या शरीरातील सांध्याचा समावेश असतो. मात्र, वाढत्या वयाची ही समस्या अलीकडे अनेक तरुणांमध्ये दिसून येते. ऑस्टियोआर्थरायटीसचे निदान आता ३५-४५ वयोगटातील बऱ्याच लोकांमध्ये केले जात आहे. यापूर्वी ही समस्या प्रामुख्याने ५५ ते ६० वयोगटातील लोकांमध्ये दिसून येत होती.

डॉ. अरबत पुढे म्हणाले, 'गतिहीन जीवनशैली, लठ्ठपणा आणि दीर्घकाळ बसून राहिल्याने हाडे आणि सांध्याच्या आरोग्यावर परिणाम होत आहे. अस्वास्थ्यकर आहारासह अतिरिक्त वजन किंवा अपुरी शारीरिक क्रिया हाडांचे नुकसान होऊ शकते. त्यानंतर ऑस्टियोआर्थरायटिसची समस्या दिसू लागते. ऑस्टियोआर्थरायटिस कोणत्याही सांध्यावर परिणाम करू शकतो, तो प्रामुख्याने हात, गुडघे, नितंब आणि मणक्यावर परिणाम करतो. महामारीच्या काळात तरुण व्यक्तींमध्ये ऑस्टियोआर्थरायटिसचे प्रमाण वाढण्यास वर्क फ्रॉम होम नियमांचे कारण असू शकते. स्क्रीनसमोर दीर्घकाळ बसणे, शारीरिक हालचालींचा अभाव, वजन वाढणे, खाण्यापिण्याच्या चुकीच्या सवयी आणि सूर्यप्रकाशाचा मर्यादित संपर्क हे ऑस्टियोआर्थरायटिसला कारणीभूत ठरणारे प्राथमिक घटक आहेत.

पुण्यातील अपोलो स्पेक्ट्राचे ऑर्थोपेडिक आणि स्पाइन सर्जन डॉ. शार्दुल सोमण म्हणाले, 'गतिहीन जीवनशैलीमुळे तरुणांमध्ये मणक्याची समस्या वाढत आहे. ३० वर्षांखालील अर्ध्याहून अधिक प्रौढ ांना याचा फटका बसतो. पूर्वी या तक्रारी लहान वयात दिसून येत होत्या पण आता खराब जीवनशैली, स्कूटर चालवणे, नियमित व्यायामाचा अभाव आणि शारीरिक हालचालींवर मर्यादा यामुळे मणक्यातील संधिवाताची समस्या वाढत आहे. दरमहिन्याला सुमारे ३० ते ३५ रुग्ण पाठदुखीच्या तक्रारी घेऊन उपचारासाठी येतात. वैद्यकीय तपासणीनंतर त्यांना ऑस्टियोआर्थरायटिस असल्याचे निदान झाले.

ते म्हणाले, "तरुणांमध्ये ऑस्टियोआर्थरायटीसला कारणीभूत ठरणाऱ्या घटकांमध्ये शारीरिक हालचालींचा अभाव, दीर्घकाळ बसणे, जड उचलणे, कार्यालयीन काम, जास्त वजन किंवा लठ्ठपणा, जास्त धावणे किंवा उच्च-प्रभाव असलेल्या खेळांमध्ये भाग घेणे, सांधेदुखी, हिप डिसप्लेसिया सारखे जन्मदोष किंवा असमान यांचा समावेश आहे. पायाची लांबी, वाढीवर परिणाम करणारे हार्मोनल असंतुलन, मधुमेहाचा कौटुंबिक इतिहास आणि ऑस्टियोआर्थरायटिस कडे त्वरित लक्ष दिले पाहिजे. सांधेदुखी, अस्वस्थता, सूज, सांध्याभोवती लालसरपणा आणि हालचालींच्या समस्या यासारख्या चिन्हे आणि लक्षणांकडे लक्ष देणे महत्वाचे आहे कारण हाडांची जळजळ, हाडे किंवा सांध्याचा संसर्ग, सांधे खराब होणे, कर्करोग, रिकेट्स, व्हिटॅमिन डीच्या कमतरतेमुळे सांधेदुखी होऊ शकते. तरुणांमध्ये सांधेदुखीचे प्रमाण दिवसेंदिवस वाढत असून पुरुषांपेक्षा महिलांमध्ये हे प्रमाण अधिक आहे. व्हिटॅमिन बी १२ आणि कॅल्शियमची कमतरता यासारख्या समस्यांवर उपचार न केल्यास सांधेदुखी होऊ शकते.

डॉ. अरबत म्हणाले, 'तरुणांमध्ये ऑस्टियोआर्थरायटिसची समस्या टाळण्यासाठी लो कॅलरीफूड, जंक फूड, प्रोसेस्ड आणि डबाबंद अन्न खाणे टाळावे. आपल्या आहारात ताजी फळे आणि भाज्यांचा समावेश करा, दररोज व्यायाम करा आणि डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसारच कोणतेही पूरक आहार वापरा. सांध्यावर जास्त ताण येऊ नये म्हणून योग्य पोषणाद्वारे निरोगी वजन राखणे महत्वाचे आहे.

WhatsApp channel